"Jama gębowa ćwiczy słowa. Wiersze logopedyczne dla dzieci". Co zrobić, by Twoje dziecko mówiło ładnie i składnie?

Chyba każdy rodzic przyzna, że najmłodsze dzieci uwielbiają wierszyki. Lubią ich słuchać, powtarzać zapamiętane fragmenty, często również tworzyć własne rymy i pierwsze poetyckie próbki. Wierszyki dla dzieci łatwo wpadają w ucho, ćwiczą pamięć i bardzo istotnie poszerzają zasób słownictwa - a do tego dzięki swojemu melodyjnemu brzmieniu nie nudzą się maluchowi tak szybko, jak monotonna proza.

Wierszami dla dzieci można się doskonale bawić - i to na wiele różnych sposobów! Można je dzielić na sylaby, recytować, pokazywać, śpiewać do ułożonej samodzielnie melodii, wspólnie wyklaskiwać albo wystukiwać ich rytm... Szczególnym rodzajem rymowanek dla dzieci są natomiast wiersze logopedyczne, które - poza wszystkimi wymienionymi wyżej zaletami - mają na celu również wspieranie dziecięcej mowy oraz wykonywanie z dzieckiem określonych ćwiczeń, pozwalających na prawidłową artykulację poszczególnych głosek i dźwięków.

 "Jama gębowa ćwiczy słowa" to kolejna część serii "Ładnie i składnie" od Wydawnictwa GREG, o której wspominałam Wam już wcześniej w naszym wywiadzie z logopedą. Znajdziecie tu zbiór ponad sześćdziesięciu różnych wierszyków logopedycznych, przeznaczonych dla dzieci od pierwszego do szóstego roku życia. 

Te dla najmłodszych czytelników zawierają głównie popularne onomatopeje (wyrażenia dźwiękonaśladowcze) - czyli mówiąc prościej dźwięki wydawane przez zwierzęta, przedmioty codziennego użytku oraz odgłosy pojawiające się w trakcie wykonywanych przez dziecko czynności. Są one bardzo ważne, ponieważ na tym początkowym etapie zastępują słowa zbyt trudne do wymówienia - dzięki czemu dziecko odnosi swoje pierwsze sukcesy w posługiwaniu się mową i jeszcze chętniej z nią eksperymentuje. 

Te dla ciut starszych skupiają się natomiast na poszczególnych głoskach i ich różnicowaniu - a do każdego wierszyka dołączone zostały cenne wskazówki dla dorosłych, jak wykonywać z dzieckiem dane ćwiczenie artykulacyjne. Pozwalają one wstępnie stwierdzić, czy dziecko wymawia konkretne głoski prawidłowo, nie myli ich ze sobą i odpowiednio operuje aparatem mowy podczas ich wypowiadania.   

Trzeba przyznać, że niektóre ze wspomnianych porad dla rodziców są bardzo kreatywne! Z pewnością podsuną Wam kilka pomysłów na ciekawe zabawy logopedyczne, które można realizować z dzieckiem w domu, na spacerze, w trakcie czynności pielęgnacyjnych, masażyków czy innych rodzinnych rytuałów.  

Wskazówki dotyczą także odpowiedniego modulowania głosu podczas czytania, budowania więzi z dzieckiem poprzez wspólną lekturę, dodawania do wierszyków określonych ćwiczeń ruchowych, odgrywania scenek oraz wykorzystywania dostępnych w każdym domu rekwizytów. Wszystko to ma sprawić, by ćwiczenia logopedyczne zawarte w wierszykach były dla dziecka przyjemne i urozmaicone; by kojarzyły się z czymś wesołym i miłym, a nie z przykrą koniecznością!

 

Dodatkowym atutem książki są też zabawne ilustracje Artura Gulewicza - bardzo kolorowe i charakterystyczne, zachęcające dziecko do rozmów na temat wierszy oraz opowiadania o tym, co można dostrzec na obrazku.  Wszystko to razem wzięte sprawia, że książeczka ma niezwykle aktywizujący charakter. Jej przeglądanie i czytanie nie ogranicza się jedynie do poznawania i powtarzania treści - ponieważ przy odrobinie dobrych chęci może towarzyszyć temu cały szereg innych atrakcyjnych czynności :)

W książce wielokrotnie podkreśla się, że w razie jakichkolwiek wątpliwości co do rozwoju mowy naszej pociechy wskazana jest jak najszybsza konsultacja logopedyczna. Nie należy powtarzać z maluchem słów i rymowanek, których nie jest on w stanie wypowiedzieć prawidłowo - ponieważ w dłuższej perspektywie czasowej najprawdopodobniej doprowadzi to do dalszych deformacji poszczególnych głosek oraz utrwalenia wady. W tym sensie wierszyki i ćwiczenia zawarte w książce mogą być dla rodziców pierwszym sygnałem, że u dziecka występują pewne problemy logopedyczne - lecz ich ostateczna diagnoza oraz dobór stosownych metod terapii to zawsze zadanie dla specjalisty!  

Powyższe zalecenia dotyczą zarówno problemów z realizacją pojedynczych głosek, jak i terapii jąkania, w której specjalizuje się Aleksandra Jastrzębowska-Jasińska. Autorka podpowiada, że w przypadku pojawienia się takich trudności pomocne będzie "zwolnienie tempa mowy, parafrazowanie wypowiedzi dziecka zamiast zalewania go pytaniami, nieprzerywanie i dawanie czasu na rozpoczęcie oraz kontynuowanie wypowiedzi". Warto skupić się przede wszystkim na uczuciach dziecka, dla którego niepłynność mowy stanowi z reguły duże obciążenie emocjonalne - a odpowiednio przeprowadzona terapia może pomóc nie tylko w pokonaniu problemu, lecz również w budowaniu poczucia własnej wartości i pozytywnego obrazu samego siebie.

Reasumując, "Jama gębowa ćwiczy słowa..." to kolejna niezwykle wartościowa i przydatna propozycja Wydawnictwa GREG, stworzona przy merytorycznym wsparciu profesjonalistów. Moja osobista sugestia jest taka, by podejść do niej z dużym zaangażowaniem i pozbyć się wszelkich czytelniczych zahamowań: czytać nawet z przesadną intonacją, ściszać i podnosić głos w stosownych momentach, nie wstydzić się naśladowania dźwięków i wykonywania ćwiczeń logopedycznych razem z dzieckiem. Tylko w ten sposób skutecznie zachęcimy malucha do wspólnej zabawy, nauki i dalszego nieskrępowanego eksperymentowania z mową :)

"Jama gębowa ćwiczy słowa. Wiersze logopedyczne dla dzieci". 

Wydawnictwo GREG

tekst: Urszula Kamińska, Aleksandra Jastrzębowska-Jasińska

ilustracje: Artur Gulewicz

stron: 64 / wiek: 1-5 lat

***

Aleksandra Jastrzębowska-Jasińska - neurologopeda kliniczny, psycholog, terapeuta jąkania, coach, pedagog specjalny, specjalista wczesnej interwencji logopedycznej, wykładowca akademicki. Doktorantka Interdyscyplinarnych Studiów Doktoranckich w zakresie Psychologii na Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie. Specjalizuje się w diagnozie i terapii dzieci,młodzieży i dorosłych z zaburzeniami płynności mowy. Jest właścicielką Artysty Mowy - Centrum Terapii i Rozwoju na warszawskim Mokotowie, a także autorką wielu artykułów naukowych w dziedzinie logopedii, psychologii i pedagogiki.