Kosmiczne wyzwania - jak budować statki kosmiczne,dogonić kometę i rozwiązywać galaktyczne problemy.

Jestem przekonana,że każdy z Was kojarzy kultowe komiksy opowiadające o przygodach Tytusa,Romka i Atomka - jednak mało kto zdaje sobie sprawę z tego,że syn ich autora  jest cenionym inżynierem zatrudnionym w NASA. W swojej książce "Kosmiczne wyzwania..." Artur Bartosz Chmielewski nie tylko zabiera nas w fascynującą pozaziemską podróż,ale również opowiada o swoich zawodowych początkach i największych próbach,którym musiał stawić czoła w trakcie swojej wieloletniej kariery. Oczywiście nie brakuje tu także akcentów osobistych - zarówno tych związanych z twórczością jego taty,jak i z latami dzieciństwa oraz młodzieńczymi perypetiami.

Już od pierwszych stron daje się odczuć,że autor ma duże poczucie humoru i spory dystans do własnej osoby. Bez cienia zażenowania wyznaje,że zatrudnienie w Centrum NASA zawdzięcza nie tylko swojemu wykształceniu i posiadanym kompetencjom - ale również pewnego rodzaju zbiegowi okoliczności i...wcześniejszej wakacyjnej pracy dla samochodowego koncernu Ford. 

Na kolejnych stronach pan Artur przekazuje nam swoją wiedzę związaną z konstruowaniem lądowników,łazików,sond kosmicznych oraz innych skomplikowanych wehikułów. Pisze też o tym,jak wygląda ich "posadzenie" na poszczególnych planetach i jakich naukowych rozwiązań trzeba poszukiwać,by urządzenia te przetrwały w niebywale wysokich temperaturach,ciśnieniach i wyjątkowo trudnych warunkach atmosferycznych. Zaznacza przy tym,że lądowanie na czterech planetach gazowych (Jowiszu,Saturnie,Neptunie i Uranie) jest z oczywistych względów niemożliwe - a mimo to nadal trwają nieostające prace nad budową sond i statków,które pozwoliłyby zgłębić tajemnice tamtych nieodkrytych rejonów.

W dalszej części książki znajdziemy całe mnóstwo kosmicznych ciekawostek,rozważań na temat potencjalnych bytów pozaziemskich i opisów zabawnych oraz zaskakujących sytuacji,z jakimi autor miał do czynienia w trakcie swojej pracy dla NASA. Pan Artur przywołuje barwne sylwetki swoich bliższych i dalszych współpracowników - a także obala niektóre mity i obiegowe opinie na temat ciał niebieskich. Okazuje się,że wiele z nich w rzeczywistości wygląda zgoła odmiennie,niż ma to miejsce w naszych wybujałych,fantastycznych wyobrażeniach. Autor kładzie też ogromny nacisk na to,jak niebagatelną rolę dla badań naukowych dotyczących kosmosu odgrywają często obserwacje ziemskiej przyrody - a także ludzie,którzy pozornie nie mają zbyt wiele wspólnego z fizyką czy matematyką. 

W każdym rozdziale znajdziemy dodatkowo zadania i proste eksperymenty do przeprowadzenia we własnym zakresie w domu. Motto życiowe i zawodowe pana Artura to "Wystarczy pokombinować!" - i właśnie do takiej odkrywczej postawy zachęca on wszystkich swoich młodszych i starszych czytelników. Niejednokrotnie podkreśla,że w pracy inżyniera NASA najważniejsza jest kreatywność,otwarty umysł,skuteczna komunikacja z innymi ludźmi oraz podejście zadaniowe,skoncentrowane na konkretnym problemie.

W mojej opinii na szczególną uwagę zasługuje przygotowana przez autora "Ściąga dla młodych inżynierów". W gruncie rzeczy jest to bardzo uniwersalny zestaw porad i sugestii,które da się zastosować praktycznie w każdej innej naukowej dziedzinie. Pan Artur zachęca młodych ludzi,by myśleli nieszablonowo,wychodzili poza sztampę i utarte schematy - a także nie obawiali się porażki i nie zniechęcali początkowymi niepowodzeniami.

Jego zdaniem można być szkolnym prymusem,a nawet najlepszym i najbardziej "obkutym" uczniem na świecie - ale wcale nie oznacza to,że z automatu będziemy dobrymi i twórczymi pracownikami czy wybitnymi wynalazcami. Nie ma większego sensu nauka na pamięć całego ogromu danych,które można bez trudu znaleźć w każdym podręczniku czy w internecie. Trzeba za to wiedzieć,jak te dane wykorzystać w praktyce - i bardzo ubolewam nad faktem,że nasze polskie szkoły nadal są oddalone o całe lata świetlne od podobnego podejścia...

 

Reasumując, "Kosmiczne wyzwania..." to przede wszystkim nie lada gratka dla młodych pasjonatów astronomii oraz inżynierii kosmicznej - ale również opowieść o spełnianiu marzeń,odwadze i wytrwałości w dążeniu do celu. Znajdziemy tu mnóstwo ciepłych słów wsparcia,zachętę do podążania za własnymi pragnieniami oraz kilka cennych wskazówek,jak uwierzyć w siebie pomimo przeciwności losu. Czasami naprawdę "wystarczy pokombinować!" :)

 

"Kosmiczne wyzwania..."
Wydawnictwo Znak 
Artur B.Chmielewski, Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
stron: 192 / wiek: 8-12 lat

Niesamowity Wszechświat jest na wyciągnięcie ręki ! Cudowna książka dla dzieci o kosmosie.

Dzisiaj mam dla Was prawdziwą literacką perełkę - i gratkę zwłaszcza dla miłośników astronomii. "Niesamowity Wszechświat" Karoliny Bąkowskiej to książka wypełniona aż po brzegi kosmicznymi ciekawostkami, naukowymi faktami oraz wiedzą, rozległą niczym Droga Mleczna! 

Autorka książki ma doktorat z fizyki, prowadzi liczne badania naukowe, wykłada w obserwatoriach, planetariach oraz na festiwalach. Możemy zatem mieć pewność, że sięgając po "Niesamowity Wszechświat" - sięgamy po książkę napisaną przez specjalistkę w swojej dziedzinie, a zawarte tam informacje są w stu procentach rzetelne i sprawdzone.

W siedmiu następujących po sobie rozdziałach otrzymamy naprawdę szeroki przekrój wszystkich najbardziej istotnych informacji, które mogą okazać się przydatne dla młodego pasjonata kosmosu. Znajdziemy tu liczne wskazówki dotyczące obserwacji nieba oraz warunków, które należy spełnić, by były one owocne i satysfakcjonujące. Zapoznamy się też ze szczegółowymi charakterystykami wszystkich planet, wybranych gwiazd i galaktyk  - oraz z sylwetkami najsłynniejszych astronomów (Galileusza, Heweliusza, Kopernika) i ich najpopularniejszymi teoriami.

Jeden z rozdziałów poświęcony został również upływowi czasu i strefom czasowym. Autorka wyjaśnia w nim między innymi, na czym polegają zmiany pór roku i następowanie po sobie dnia i nocy - a także tłumaczy, czym jest chronologia, w jaki sposób mierzono upływ czasu na przestrzeni minionych stuleci i jakich rodzajów kalendarzy do tego używano. 

Naszego Bąbla najbardziej zafascynowały chyba wzmianki o lotach kosmicznych. Z zapartym tchem słuchał opowieści o psie Łajce, Gagarinie i lądowaniach na Księżycu. Mnie natomiast zaintrygował pierwiastek żeński oraz historie kobiet takich jak Annie Jump Cannon czy Jocelyn Bell Burnell, które - choć niezbyt znane i raczej rzadko mówi się o ich dokonaniach - również dołożyły niejedną "cegiełkę" do rozwoju astronomii jako nauki.

"Niesamowity Wszechświat" oczywiście nie byłby aż tak zachwycający - gdyby nie mistrzowska szata graficzna autorstwa Asi Gwis. To kolejna książka w naszej biblioteczce, w której mamy okazję podziwiać jej ilustratorski kunszt oraz wyczucie - i za każdym razem jesteśmy pod równie wielkim wrażeniem! Obrazki na poszczególnych stronach są ze sobą przede wszystkim bardzo spójne, utrzymane w tym samym stylu i zbliżonej kolorystyce. Dzięki temu książka zachwyca swoją estetyką i dbałością o najdrobniejsze detale - i od pierwszej do ostatniej strony daje się odczuć, że jest doskonale przemyślana i że żaden fragment nie znalazł się w niej bez powodu.

Bardzo podobają mi się też użyte w tekście - niekiedy dość zaskakujące - porównania. Karolina Bąkowska pisze o Jowiszu jako o "kosmicznym odkurzaczu", Saturn to według niej "władca pierścieni" - a gwiazdy są jak ludzie i podobnie jak oni rodzą się, żyją przez jakiś czas, a potem gasną/umierają. Żeby było jeszcze bardziej obrazowo - planety porównano również do konkretnych owoców (nasza Ziemia jest zaledwie czereśnią w zestawieniu z Jowiszem - arbuzem). Dzięki takim zabiegom dziecko może o wiele łatwiej wyobrazić sobie różnice w ich wielkości, nawet  jeśli same cyfry jeszcze niewiele mu mówią.

Na koniec zostawiam Wam jeszcze kilka pytań, 

na które być może zechcecie poszukać odpowiedzi :

• Czy Merkury ma zmarszczki?
• Kiedy człowiek poleci na Marsa?
• Czym są "kosmiczne ziemniaki"?
• Na czym polega solaligrafia?
• Dlaczego Pluton przestał być planetą?

Jeżeli w/w kwestie wydają się Wam interesujące - 

zdecydowanie warto sięgnąć do lektury, żeby zgłębić swoją kosmiczną wiedzę :)

"Niesamowity Wszechświat"

Wydawnictwo Nasza Księgarnia

tekst: Karolina Bąkowska

ilustracje: Asia Gwis 

oprawa twarda / stron: 144

przedział wiekowy : 6-11 lat