A co, jeśli będzie ZA PÓŹNO ?

Nie odwiedziłam go w tamte święta. Był straszny mróz, zawierucha, chodniki wyślizgane do granic możliwości - wyglądały jak miejskie lodowisko. Wolałam zostać w domu, napić się gorącej herbaty, zakopać pod kocem po samą szyję. Pomyślałam sobie: "przecież za rok też będzie Boże Narodzenie - i na pewno jeszcze niejedno takie spotkanie przed nami".

Dwa dni później mój brat już nie żył - 

zginął na miejscu, w tragicznym wypadku samochodowym...

Kiedy mijałem ją ostatnio na ulicy - odwróciłem wzrok i udawałem, że wcale nie zauważam. Chciałem wyglądać jak cholernie zaaferowany, urobiony po łokcie pracownik korporacji, który niesamowicie spieszy się na ważną rozmowę i nie ma czasu na kurtuazyjne pogawędki z przyjaciółką ze szkolnych lat. Obiecywałem sobie, że napiszę do niej któregoś dnia na Facebooku.

W zeszłym miesiącu dowiedziałem się od naszego wspólnego znajomego, 

że mąż-alkoholik zakatował ją na śmierć.

Nie powiedziałam mu, że go kocham, kiedy wyjeżdżał w delegację. Byłam na niego wściekła - i zawiedziona, że znowu sprawy służbowe pokrzyżowały nasze weekendowe plany. Warknęłam tylko "jedź już!" - i na pożegnanie z całej siły zatrzasnęłam mu drzwi wejściowe przed nosem.

Okazało się, że to był jego ostatni wyjazd. 

Bomba na lotnisku wybuchła o 7:30 - 

krzyżując nasz najważniejszy plan na wspólne, długie i szczęśliwe życie.

Jak wiele jest takich historii? Jak często - już po fakcie - wyrzucamy sobie, że nie zdążyliśmy? Jak często żałujemy, że zamiast być przy kimś dla nas istotnym - zajmowaliśmy się własnymi sprawami, pierdołami i poszukiwaniem coraz to bardziej finezyjnych wymówek?Jak bardzo musimy dostać po dupie i jak wiele stracić - żeby wreszcie zacząć doceniać to, co mamy (lub może raczej to, co MIELIŚMY?)

"Spieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą..." Większość z nas pozwoli tym słowom wybrzmieć, zaduma się nad nimi przez chwilę i pokiwa głową w zamyśleniu - a potem szybko strzepnie z siebie myśli o śmierci i przemijaniu tak samo, jak strzepuje się pyłek z rękawa jesiennego płaszcza.  Większość z nas po prostu powróci do swoich zajęć, utartych schematów, rytualnej gonitwy i wyścigu szczurów - nie analizując zbyt dogłębnie, ile tak naprawdę jest tych "aktów miłości" w naszym codziennym życiu...

Tak sobie czasem myślę, że sami dla siebie tworzymy więzienia. Zamykamy się we własnych mikroświatach i nie dopuszczamy do siebie nikogo z zewnątrz. Jesteśmy jak pakowana hermetycznie żywność - szczelnie zamknięci, skutecznie odizolowani, nieprzepuszczalni i świetnie zaimpregnowani na własne oraz cudze uczucia.

Dopiero kiedy telefon milczy...Kiedy na przedpokoju stoją te znajome buty, których już nikt nigdy nie założy...Kiedy zapach ukochanej osoby staramy się uchwycić bezskutecznie, tuląc się w środku nocy do jej opuszczonych ubrań wiszących w szafie - to wtedy nasze maski opadają, a emocje stają się autentyczne i nieudawane...

Gdyby życie łączyło nas wszystkich i poruszało tak bardzo, jak robi to śmierć - to może wreszcie nauczylibyśmy się kochać ważnych dla nas ludzi gorąco, co tchu i na bieżąco - bez odkładania czegokolwiek "na później", by nie okazało się ZBYT PÓŹNO...

Z małym dzieckiem na cmentarz - czy to na pewno dobry pomysł?

Odnośnie pytania zawartego w tytule - osobiście mam wobec tego nieco mieszane, ambiwalentne odczucia. Kiedy sama byłam dzieckiem, rodzice często ciągnęli mnie na cmentarz niemal siłą - bo przecież "trzeba, bo nie wypada inaczej, bo co ludzie powiedzą..." Najlepiej pamiętam z tych czasów swoją złość, niesamowite znudzenie i przejmujący chłód, którego po kilku godzinach nie sposób było uniknąć nawet mając na sobie gruby, zimowy płaszcz. 

W wieku lat -nastu bardzo gwałtownie zbuntowałam się przeciwko temu przymusowi - i do tej pory uważam, że na odwiedziny grobów mam do wyboru aż 365 dni w roku, więc niekoniecznie muszę decydować się na to akurat 1 listopada. I faktycznie, nie zawsze się decyduję - cmentarze odwiedzam raczej przy okazji innych dat, związanych konkretnie z bliskimi mi, zmarłymi osobami. Podobnie w przypadku mojego dziecka wolałabym, żeby robiło to zupełnie świadomie i z rzeczywistej wewnętrznej potrzeby - niż tylko dlatego, że akurat przypada ta konkretna data w kalendarzu.

Pewnie bardzo dużo zależy od temperamentu i natury samego dziecka -  ale generalnie jestem nastawiona raczej sceptycznie do zabierania tak małego człowieka do kościoła czy na jakiekolwiek inne celebracje, obligujące dziecko do pełnej powagi i wymagające od niego długotrwałego skupienia. Jeśli ktoś myśli inaczej - w porządku, niech każdy postępuje wedle swoich osobistych przekonań. To tylko moje zdanie i nie zamierzam nikogo do niego na siłę agitować ani przeciągać na własną stronę "barykady."

W mojej opinii taki mały szkrab z całą pewnością nie rozumie jeszcze, czym jest śmierć - natomiast zapalanie zniczy na grobach jest dla niego raczej świetną zabawą i intrygującym widowiskiem, niż wyrazem czci i pamięci dla tych, którzy odeszli. Widowiskiem, które będzie ciekawiło przeciętnego dwulatka przez jakieś 15-20 minut - natomiast potem bardzo prawdopodobne, że szybko straci cały swój urok, ustępując miejsca zwyczajnej nudzie i zniecierpliwieniu.

Poza tym, w ten dzień na cmentarzu mamy do czynienia z całym tłumem ludzi. Nie wiem jak Wasze dzieci, ale nasz Bąbelek reaguje na taki tłok i ścisk raczej nerwowo - i jest to dla niego czynnik dość mocno stresogenny, który już po powrocie do domu często musi zostać "odchorowany", okupiony płaczem i histerią.

Generalnie cmentarz nie należy do miejsc, w których dziecko może dać upust swoim olbrzymim pokładom energii - więc utrzymanie szkraba w ryzach przez czas pobytu w obrębie jego murów może okazać się dla rodziców nie lada wyzwaniem, a dla dziecka często bywa po prostu frustrujące. Moim zdaniem najbardziej optymalnie jest odwiedzić groby bliskich albo z samego rana, albo późnym wieczorem - ale na pewno nie w cmentarnych "godzinach szczytu", kiedy z trudem można przecisnąć się przez tamtejsze wąskie alejki. Jeśli już się wybierzemy - to raczej nie spędzamy tam z dzieckiem połowy dnia i nie wystawiamy swojej oraz jego cierpliwości na wyjątkowo ciężką, ogniową próbę.

Abstrahując od wszystkich powyższych czynników - czasami zastanawiam się, czy jarmarczna atmosfera na cmentarzach w ten konkretny dzień faktycznie sprzyja naszej zadumie i pamięci o zmarłych. Niekiedy odnoszę wrażenie, że ludzie bardziej pamiętają o tym, jak ubrać się w zgodzie z najnowszymi trendami, jak kupić najbardziej wypasione chryzantemy i znicze - i jak ustawić je potem na nagrobnej płycie w taki sposób, żeby to ich wkład został przez innych odwiedzających najbardziej zauważony i doceniony...Czasami wolę więc pójść tylko pod jeden zbiorowy, anonimowy pomnik i właśnie tam zapalić swoją lampkę - niż uczestniczyć w tym cmentarnym wyścigu szczurów, niestety nie mającym z wewnętrzną refleksją zbyt wiele wspólnego... 

Moim zdaniem - każdy inny dzień jest tak samo dobry, 

by wyrazić swoją tęsknotę i pamięć o tych, którzy odeszli...