Asertywność - trudna sztuka mówienia "NIE" i stawiania granic w trosce o samą siebie.

Kiedy zostałam zaproszona do udziału w Kampanii Społecznej "Równoważę" - w pierwszej chwili pomyślałam sobie,że chyba nie jestem do końca odpowiednią osobą,by brać udział w takiej akcji. ("Znam przecież całe mnóstwo kobiet, które balansują swoimi pasjami,zdrowiem, macierzyństwem, życiem prywatnym i zawodowym ze zdecydowanie większym wdziękiem i gracją,niż robię to ja...")

Mimo wszystko, ostatecznie postanowiłam napisać Wam o jednej rzeczy,która bardzo pomogła mi w dbaniu o siebie,swój psychiczny komfort i osobistą przestrzeń. Ta rzecz to ASERTYWNOŚĆ - słowo od pewnego czasu bardzo modne i często przywoływane,a jednak w praktyce nie tak łatwo się nim kierować bez pewnych wyrzutów sumienia czy obwiniania samego siebie o niewystarczające zaangażowanie w cudze sprawy...

foto: pixabay.com/petig

Ale po kolei...Zacznijmy od tego,czym jest ASERTYWNOŚĆ. 

ASERTYWNOŚĆ w psychologii oznacza "umiejętność wyrażania swoich myśli,uczuć i poglądów z zachowaniem własnych granic i przy poszanowaniu granic innych ludzi". Asertywność to także umiejętność odmawiania i mówienia <NIE> w sytuacjach,kiedy faktycznie nie zgadzamy się z czyjąś opinią lub nie chcemy zrobić czegoś,do czego jesteśmy w danym momencie namawiani czy zachęcani. Jednocześnie jest to też sztuka mówienia <TAK> w pewnych sytuacjach - a zatem zdolność dokonywania wyboru,który w danym momencie wydaje się nam najbardziej optymalny i dla nas odpowiedni.

Ogólnie można powiedzieć, że asertywność to postawa jak najbardziej pożądana - nie idąca ani w kierunku nadmiernej uległości, ani w stronę agresywnej obrony swojego stanowiska za wszelką cenę. Bazując na własnych doświadczeniach nazwałabym ją czymś w rodzaju zdrowego egoizmu i dążenia do wewnętrznej równowagi - lecz mimo wszystko bardzo często i przez wielu ludzi nadal postrzegana jest jako zachowanie mało życzliwe,aroganckie i niechętne do niesienia pomocy...

foto:pixabay.com/danigeza

 Droga do ASERTYWNOŚCI bywa długa,kręta i wyboista.

Podam Wam tutaj kilka przykładów sytuacji,kiedy od asertywności dzieliły mnie jeszcze całe lata świetlne. Byłam niemal na każde zewnętrzne wezwanie. W szkole niejednokrotnie pisałam wypracowania za swoich kolegów czy koleżanki - nawet kiedy mocno kolidowało to z moimi własnymi planami i zabierało mi sporą część wolnego czasu,który mogłam przeznaczyć na dziesiątki przyjemniejszych rzeczy. Bywało,że brałam na siebie cały ciężar przygotowywania grupowych projektów - podczas gdy niektórzy członkowie mojego zespołu srogo imprezowali i cieszyli się,że zdołali znaleźć kogoś, kto odwalał za nich najgorszą, czarną robotę. W pracy też bardzo często wykonywałam dodatkowe zadania,które tak naprawdę nie należały do zakresu moich obowiązków - bo nie chciałam popaść w konflikt z szefostwem i nie umiałam stanowczo postawić swoich granic. 

W efekcie momentami czułam się kompletnie wyczerpana fizycznie i psychicznie, totalnie pozbawiona sił. Wszystko,co początkowo uważałam za swoją pasję i powołanie, co dawało mi mnóstwo satysfakcji oraz potężny zastrzyk energii - z czasem zamieniało się po prostu w przykrą konieczność,realizowaną automatycznie i bez większego entuzjazmu. Pokłosie tych wcześniejszych sytuacji i negatywnych doświadczeń jest takie,że do tej pory wolę pracować sama i działać na własny rachunek,a wszelkie kontakty służbowe ograniczać tylko do niezbędnego minimum... 

foto:pixabay.com/petig

 Czy ASERTYWNOŚCI można się nauczyć?
 Czy da się być asertywnym bez wyrzutów sumienia?

Myślę,że tak - choć w moim przypadku był to naprawdę długotrwały proces i w sumie wydaje mi się,że do tej pory nie został jeszcze finalnie zakończony. Z całą pewnością w porównaniu do stanu sprzed kilku czy kilkunastu lat mam w sobie zdecydowanie więcej asertywności i odwagi,by ją manifestować - lecz mimo wszystko muszę nad tym stale pracować,żeby nie wpaść znowu w dawne,szkodliwe schematy.  

Oczywiście istnieją najróżniejsze techniki i treningi asertywności, lecz w moim odczuciu większość z nich sprowadza się po prostu do otwartego komunikowania swoich potrzeb, opinii i emocji. Mówiąc kolokwialnie,czasami naprawdę lepiej powiedzieć komuś "prosto z mostu" i bez przedłużania,że coś się nam nie podoba albo nie chcemy wziąć w czymś udziału - niż ubierać wszystko w piękne słówka i wydumane metafory, z których ostatecznie nic nie wynika. Na początku prawdopodobnie będzie nam trudno przestawić się na taki odmowny tryb i pełną bezpośredniość - jednak czasami jest to jedyne słuszne rozwiązanie, by zachować własną przestrzeń,nie pozwolić sobą manipulować ani się wykorzystywać.

***

ASERTYWNOŚĆ w pigułce 

• Masz prawo samodzielnie ustalać swoje cele i system wartości. 
  
•  Masz prawo do swojego zdania i jego wyrażania.
• Masz prawo nie zgadzać się z opinią innych.
• Masz prawo zastanawiać się,wahać i zmieniać poglądy.
• Masz prawo nie tłumaczyć się ze swoich decyzji.
  
• Masz prawo odpowiadać "NIE" na czyjeś prośby.
• Masz prawo nie brać odpowiedzialności za problemy innych ludzi. 
• Masz prawo popełniać błędy i potrzebować pomocy. 
• Masz prawo protestować przeciwko niesprawiedliwemu traktowaniu.
• Masz prawo ograniczyć lub zerwać kontakt z kimś,kto próbuje Cię wykorzystywać.
  

 Jednocześnie pamiętaj,że inni ludzie mają dokładnie takie same prawa - 
ale dzięki odpowiedniej komunikacji wcale nie musicie trwać w konflikcie,
a Wasze dążenia nie muszą ze sobą kolidować. 

***

 

Wpis powstał w ramach Kampanii Społecznej #RÓWNOWAŻĘ, której pomysłodawczynią i organizatorką jest Kamila - autorka bloga Uważniej.pl. Celem kampanii jest promowanie i szerzenie świadomości w zakresie higieny umysłu i profilaktyki zdrowia psychicznego. Kampania trwa przez cały październik, ogłoszony przez Kamilę miesiącem dbania o higienę psychiczną.

A co, jeśli będzie ZA PÓŹNO ?

Nie odwiedziłam go w tamte święta. Był straszny mróz, zawierucha, chodniki wyślizgane do granic możliwości - wyglądały jak miejskie lodowisko. Wolałam zostać w domu, napić się gorącej herbaty, zakopać pod kocem po samą szyję. Pomyślałam sobie: "przecież za rok też będzie Boże Narodzenie - i na pewno jeszcze niejedno takie spotkanie przed nami".

Dwa dni później mój brat już nie żył - 

zginął na miejscu, w tragicznym wypadku samochodowym...

Kiedy mijałem ją ostatnio na ulicy - odwróciłem wzrok i udawałem, że wcale nie zauważam. Chciałem wyglądać jak cholernie zaaferowany, urobiony po łokcie pracownik korporacji, który niesamowicie spieszy się na ważną rozmowę i nie ma czasu na kurtuazyjne pogawędki z przyjaciółką ze szkolnych lat. Obiecywałem sobie, że napiszę do niej któregoś dnia na Facebooku.

W zeszłym miesiącu dowiedziałem się od naszego wspólnego znajomego, 

że mąż-alkoholik zakatował ją na śmierć.

Nie powiedziałam mu, że go kocham, kiedy wyjeżdżał w delegację. Byłam na niego wściekła - i zawiedziona, że znowu sprawy służbowe pokrzyżowały nasze weekendowe plany. Warknęłam tylko "jedź już!" - i na pożegnanie z całej siły zatrzasnęłam mu drzwi wejściowe przed nosem.

Okazało się, że to był jego ostatni wyjazd. 

Bomba na lotnisku wybuchła o 7:30 - 

krzyżując nasz najważniejszy plan na wspólne, długie i szczęśliwe życie.

Jak wiele jest takich historii? Jak często - już po fakcie - wyrzucamy sobie, że nie zdążyliśmy? Jak często żałujemy, że zamiast być przy kimś dla nas istotnym - zajmowaliśmy się własnymi sprawami, pierdołami i poszukiwaniem coraz to bardziej finezyjnych wymówek?Jak bardzo musimy dostać po dupie i jak wiele stracić - żeby wreszcie zacząć doceniać to, co mamy (lub może raczej to, co MIELIŚMY?)

"Spieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą..." Większość z nas pozwoli tym słowom wybrzmieć, zaduma się nad nimi przez chwilę i pokiwa głową w zamyśleniu - a potem szybko strzepnie z siebie myśli o śmierci i przemijaniu tak samo, jak strzepuje się pyłek z rękawa jesiennego płaszcza.  Większość z nas po prostu powróci do swoich zajęć, utartych schematów, rytualnej gonitwy i wyścigu szczurów - nie analizując zbyt dogłębnie, ile tak naprawdę jest tych "aktów miłości" w naszym codziennym życiu...

Tak sobie czasem myślę, że sami dla siebie tworzymy więzienia. Zamykamy się we własnych mikroświatach i nie dopuszczamy do siebie nikogo z zewnątrz. Jesteśmy jak pakowana hermetycznie żywność - szczelnie zamknięci, skutecznie odizolowani, nieprzepuszczalni i świetnie zaimpregnowani na własne oraz cudze uczucia.

Dopiero kiedy telefon milczy...Kiedy na przedpokoju stoją te znajome buty, których już nikt nigdy nie założy...Kiedy zapach ukochanej osoby staramy się uchwycić bezskutecznie, tuląc się w środku nocy do jej opuszczonych ubrań wiszących w szafie - to wtedy nasze maski opadają, a emocje stają się autentyczne i nieudawane...

Gdyby życie łączyło nas wszystkich i poruszało tak bardzo, jak robi to śmierć - to może wreszcie nauczylibyśmy się kochać ważnych dla nas ludzi gorąco, co tchu i na bieżąco - bez odkładania czegokolwiek "na później", by nie okazało się ZBYT PÓŹNO...